Fakat gerçek şudur ki Rauf Bey kişisel ihtiraslarını devlet işine bulaştırmış, İsmet Paşa’ya olmadık zorluklar çıkarmış, mesajlarına geç cevap vermiş; hatta bazılarına da cevap vermemiştir. Yetmez gibi hükümet içinde bir ara Lozan’dan çağırılarak görevden alınması bile konuşulmuştur.

İsmet Paşa’nın Lozan’da  bunaldığı günlerden birinde Mustafa Kemal’e yazdığı şu duygu dolu mektup bu konuda bir fikir verecektir:

“(...) Tahassürümün (özlemimin) derecesini ifade edemem. Anadolu’da aylarca görüşmediğimiz zamanlar olmuştu. Ama kendimi bu kadar uzak ve istediğim zaman hemen sizi bulamaz görememiştim. İstediği zaman sizinle konuşmak ve buluşmak ihtimalinin bile insanların en büyük kuvveti olduğunu bir defa daha tecrübe ediyorum.

(...) Benim güzel Paşam, ne kadar saldırı içinde bulunduğumu ve bundan ne kadar sıkıldığımı mükemmelen tasavvur edersin. Ben sana hiç bu kadar silik ve dağınık yazmamıştım.

(...) Heyetimizde  ahenk ve intizam vardır. Ciddiyetle çalışıyoruz.

(...) Benim güzel şefim, sevgili kumandanım seni ne vakit göreceğim? Gözlerinden öperim. Çok laubaliliğimi affet, tahassürümdendir. Kelimeler çok eksik ve içim hiç tatmin olmamıştır.

İsmet.”

***

İsmet Paşa bir taraftan “düvel-i muazzama” ile konferansta boğuşurken, diğer yandan da Başvekil’in kaprislerine muhatap kalıyordu. 
Özellikle İngiliz temsilcisi Lord Curzon ile öyle çetin müzakereler yürütülüyordu ki bir ara görüşmeler kesildi.

Türk’ün var olma savaşında artık sona gelinmişti. Antlaşma imza aşamasındaydı. İsmet Paşa, Başvekil Rauf Bey’e şifreli bir telgraf göndererek bu konuda TBMM’nin ve hükümetin iznini istedi. 
Fakat böyle hayati bir konuda cevap bir türlü gelmiyordu. İş çok nazik bir hâl almıştı ve İsmet Paşa diğer devlet temsilcileri karşısında güç durumdaydı. 
Artık bunun üzerine Mustafa Kemal Paşa’ya bu konu hakkında telgraf çekmek zorunda kaldı. Mustafa Kemal Paşa bunun üzerine derhal şu telgrafı yolladı:

“İsmet Paşa Hazretlerine,

18 Temmuz 1923 tarihli telgrafınızı aldım. Hiç kimsede kararsızlık yoktur. Elde ettiğiniz muvaffakiyeti en sıcak ve içten hislerimizle tebrik etmek için antlaşmanın usulüne göre imza edildiğinin bildirilmesini bekliyoruz kardeşim.

Mustafa Kemal

TBMM Reisi”

İsmet Paşa bütün çektiği sıkıntı ve zorluklara son veren bu telgrafa şu cevabı vermiştir:

“TBMM Reisi Mustafa Kemal Paşa Hazretlerine,

Her dar zamanımda hızır gibi yetişirsin. Dört, beş gündür çektiğim azabı tasavvur et. Büyük işler yapmış, yaptırmış adamsın. Sana bağlılığım bir kat daha artmıştır.

İsmet.”

***

İsmet Paşa ve Lozan Heyeti antlaşmayı imzaladıktan sonra Ankara’ya gelişlerinde büyük bir törenle karşılanmıştır. Fakat bu törende olması gereken Başvekil Rauf Bey yoktur. 
Çünkü İsmet Paşa’yı karşılamamak için, seçim bölgesine gideceğini söyleyerek Mustafa Kemal Paşa’dan izin istemiştir.

İsmet Paşa’yı karşılamasının uygun olacağı Mustafa Kemal Paşa tarafından kendisine hatırlatılır. Rauf Bey’in cevabı bu konuda ne derece hırslandığını ortaya koymaktadır:

“Kendime hakim değilim. Ben bunu yapmayacağım. Seyahatime lütfen izin veriniz.”

Bu cevabı beklemeyen Mustafa Kemal Paşa’nın canı fena halde sıkılmıştır. Cevabı nettir:

“ Başvekillikten istifa etmek şartıyla gidebilirsiniz“.

Rauf Bey belki de beklemediği bu karşılık sonrasında istifa etmeye mecbur kalır. (Bundan sonra Türkiye Cumhuriyeti hükümetlerinde herhangi bir görev alamayacaktır.)

Çok gergin ve çok zor bir süreçten sonra İsmet Paşa “Türkiye’nin tapu senedi“ olan Lozan Antlaşması’nı 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalamıştır.

***

İsmet Paşa, 3 Mart 1925’ten 1 Kasım 1937’ye kadar kesintisiz 13 yıla yakın Başvekillik yapmıştır.

1934 senesinde Soyadı Kanunu çıktığında İnönü Muharebeleri‘nde kazandığı zaferlerden dolayı Atatürk tarafından kendisine “İnönü” soyadı verilmiştir.

Atatürk’ün ölümünden bir sene evvel aralarında çıkan anlaşmazlıktan sonra Başvekillikten çekilerek yerine Celâl Bayar’a bırakmıştır.